Drogi i przymusowa integracja

Jak pisze prof. Hans Herman Hoppe w swojej książce “Demokracja - bóg, który zawiódł” fakt, że państwo zajmuje się budową dróg prowadzi do przymusowej integracji, nawet wbrew woli prywatnych właścicieli ziemi. Nie twierdzę, że w gdyby obecnie na zachodzie kwestia dróg, zgodnie zresztą ze zdrowym rozsądkiem i rachunkiem ekonomicznym, stałaby się z powrotem kwestią prywatną, sieć drogowa nie byłaby utrzymywana i rozbudowywana.

Uważam, że społeczeństwo zachodnie jest już tak przyzwyczajone do integracji, że wybrałoby ją nawet woluntarystycznie, szczególnie że przynosi ona niezaprzeczalne korzyści podziału pracy, któremu zawdzięczamy to, że nie musimy jak ludzie pierwotni samotnie zmagać się z naturą i żyjemy na poziomie nieporównanie większym niż nawet najbogatsi kilkaset lat temu.

Jednak ciekawy jest w tej kwestii przykład Somalii. Od kilkunastu lat jest to obszar de facto bezpaństwowy (co może długo nie potrwać z powodu ostatnich działań talibów, którzy chca tam zaprowadzić swoje rządy) i jak podają autorzy z Banku Światowego (patrz bibiografia) sektor prywatny bardzo dobrze sobie tam radzi, ale z pewnymi wyjątkami. Oprócz szkolnictwa (które jest utrudnione, ponieważ większość społeczeństwa to nomadzi) takim “problemem” według nich jest kiepski rozwój dróg spowodowany tym, że jest to nieopłacalna inwestycja dla prywatnych przedsiębiorców.

Po prostu nie ma chętnych, żeby za te drogi płacić. Stosując tu uwagi prof. Hoppego można stwierdzić, że mieszkańcy Somalii niżej cenią sobie integrację i płynące z niej korzyści niż inne dobra, co oznacza, że jeśli państwo wzięłoby się za budowę dróg - czyniłoby to wbrew rynkowi, doprowadzając (jak zawsze) do nieefektywnej alokacji zasobów będących przecież w niedoborze. Najwidoczniej są pilniejsze potrzeby niż budowa dróg.

Najważniejsze jest, że tylko rynek jest w stanie to ocenić. Państwo tego zrobić nie może.

Bibliografia:

• Hans Herman Hoppe, “Demokracja - bóg, który zawiódł”, Warszawa 2006.
• Tatiana Nenova, Tim Harford, Anarchy and Invention, w: Public policy for the private sector, Number 280 - November 2004, The World Bank Private Sector Development Vice Presidency.