The Enterprise of Law

Książka The Enterprise of Law (Pacific Research Institute for Public Policy: San Francisco, California, 1990) autorstwa prof. Bruce’a L. Bensona (obecnie Florida State University) stanowi jedną z najlepszych analiz procesu powstawania i funkcjonowania prawa. Autor rozpoczyna swoją pracę cytując słynnego prawoznawcę z Harvard University, prof. Lona Fullera, który wbrew dominującym trendom pozytywistycznym stwierdził: [law] viewed as a direction of purposive human effort, consists in the enterprise of subjecting human conduct to governance of rules.

Prof. Benson unika powszechnie przyjmowanych bez dowodu twierdzeń, jak np. “prawo jest tym, czego chce suweren” (którym może być oczywiście demokratyczne państwo) lub, że ludzie nie potrafią wytworzyć zasad regulujących w sposób efektywny ich wzajemnych relacji, ergo niezbędne jest państwo-prawodawca, chroniące społeczeństwo przed popadnięciem w stan anarchii i bezprawia.

Argumenty Bensona są podparte bardzo bogatym materiałem empirycznym, jak też i teorią ekonomii, szczególnie w aspekcie public choice. Analiza prowadzi konsekwentnie do konkluzji, że - jak napisał prof. David Friedman w swojej opinii o tej pracy – “bylibyśmy w lepszej sytuacji, gdyby obecny system prawny został zastąpiony przez system prawa zwyczajowego, prywatnie tworzonego i prywatnie egzekwowanego”.

Wniosek prof. Bensona o ogromnych perspektywach private law enforcment potwierdza rozwój m.in. arbitrażu (Cf. Euro 2012: sądy arbitrażowe zapewnią sprawny przebieg inwestycji) oraz prywatnych usług ochronnych, nie tylko w Stanach Zjednoczonych, ale także w państwach rozwijających się, jak Polska.

Bruce L. Benson, The Enterprise of Law (Pacific Research Institute for Public Policy: San Francisco, California, 1990).