Książki

Książka The Enterprise of Law (Pacific Research Institute for Public Policy: San Francisco, California, 1990) autorstwa prof. Bruce’a L. Bensona (obecnie Florida State University) stanowi jedną z najlepszych analiz procesu powstawania i funkcjonowania prawa. Autor rozpoczyna swoją pracę cytując słynnego prawoznawcę z Harvard University, prof. Lona Fullera, który wbrew dominującym trendom pozytywistycznym stwierdził: [law] viewed as a direction of purposive human effort, consists in the enterprise of subjecting human conduct to governance of rules.

Prof. Benson unika powszechnie przyjmowanych bez dowodu twierdzeń, jak np. “prawo jest tym, czego chce suweren” (którym może być oczywiście demokratyczne państwo) lub, że ludzie nie potrafią wytworzyć zasad regulujących w sposób efektywny ich wzajemnych relacji, ergo niezbędne jest państwo-prawodawca, chroniące społeczeństwo przed popadnięciem w stan anarchii i bezprawia.

Argumenty Bensona są podparte bardzo bogatym materiałem empirycznym, jak też i teorią ekonomii, szczególnie w aspekcie public choice. Analiza prowadzi konsekwentnie do konkluzji, że - jak napisał prof. David Friedman w swojej opinii o tej pracy – “bylibyśmy w lepszej sytuacji, gdyby obecny system prawny został zastąpiony przez system prawa zwyczajowego, prywatnie tworzonego i prywatnie egzekwowanego”.

Wniosek prof. Bensona o ogromnych perspektywach private law enforcment potwierdza rozwój m.in. arbitrażu (Cf. Euro 2012: sądy arbitrażowe zapewnią sprawny przebieg inwestycji) oraz prywatnych usług ochronnych, nie tylko w Stanach Zjednoczonych, ale także w państwach rozwijających się, jak Polska.

Bruce L. Benson, The Enterprise of Law (Pacific Research Institute for Public Policy: San Francisco, California, 1990).

Londyński Institute of Economic Affairs wydał niedawno pracę zbiorową pod redakcją Philipa Bootha, zatytułowaną: Catholic Social Teaching and the Market Economy (Katolicka Nauka Społeczna a gospodarka rynkowa). Wśród autorów znaleźli się między innymi rev. Robert A. Sirico (Acton Institute) oraz Thomas E. Woods, Jr (Mises Institute).

Praca składa się z trzech głównych części. Pierwsza z nich nosi tytuł “Dobrobyt gospodarczy i rola państwa” i zawiera artykuł ks. Sirico na temat pomocy społecznej i dobroczynności w świetle nauki Kościoła, teksty P. Bootha o pomocy zagranicznej i opodatkowaniu oraz T. Woodsa poświęcony kwestii „sprawiedliwej płacy”.

Część druga pracy zatytułowana jest „Biznes, konsument i kultura w życiu chrześcijańskim” i poświęcona jest problemowi konsumpcjonizmu i jego kulturowych uwarunkowań, a także kwestiom przedsiębiorczości w życiu Kościoła i społeczeństwa oraz edukacji (na przykładzie Anglii i Walii).

Trzecia i ostatnia część: „Subsydiarność i solidarność – rola jednostki, wspólnoty oraz państwa”, przedstawia problem realizacji zasady subsydiarności we współczesnym społeczeństwie.

Autorzy starają się przeciwstawić dominującym trendom w interpretacji Katolickiej Nauki Społecznej jako conajmniej niechętnej wobec gospodarki rynkowej, ale nie omijają kwestii problematycznych, w niektórych przypadkach dokonując racjonalnej krytyki pewnych aspektów KNS.

Przykładem tego może być kwestia pomocy zagranicznej w modelu government-to-government, którą, opierając się na błędnych teoriach, promuje Paweł VI w encyklice Populorum Progessio. Jak jednak wskazuje Woods już w encyklice Sollicitudo Rei Socialis Jan Paweł II zastąpił kategoryczne stwierdzenia swojego poprzednika bardziej wyważoną opinią, że jeśli wiemy jak usunąć biedę, to zaniechanie takich działań byłoby niemoralne.

Catholic Social Teaching and the Market Economy przedstawia w sposób zadowalający (oczywiście w stopniu na jaki pozwala objętość tej pracy) aktualny stan rozwoju Katolickiej Nauki Społecznej na temat gospodarki w świetle nauk społecznych, a w szczególności ekonomii.

Philip Booth (ed.), Catholic Social Teaching and the Market Economy (The Institute of Economic Affairs: London, 2007).