Barczentewicz.com

Quote of the Month: It is emphatically the province and duty of the judicial department to say what the law is. (Chief Justice John Marshal in Marbury v. Madison, 1803)
Dowiedz się czegoś o autorze tej strony »

Najnowsze wpisy na blogu

Antitrust.pl

Doceniając zalety prowadzenia bloga tematycznego, skoncentrowanego na pewnym konkretnym zagadnieniu, postanowiłem takowy utworzyć.

Tematyka Antitrust in Poland oscyluje wokół polityki antymonopolowej, ochrony konkurencji, ekonomicznej analizy prawa i codziennych problemów biznesowych.

Blog tematyczny, jak zresztą sama nazwa wskazuje - związany jest bardziej z tematem niż osobą autora - zachęcam więc do ew. coauthoringu.

11.05.2008 | Dodaj komentarz »
Tekstualizm i oryginalizm, czyli o wykładni Konstytucji

Zachęcam do zapoznania się z nowszą wersją tych uwag, zawartą w tekście, który można pobrać z następującej strony: Oryginalizm i tekstualizm, “marta ręka” czy “żyjący dokument”?

21 czerwca 2008 r. minie 220 rocznica ratyfikacji Konstytucji Stanów Zjednoczonych, warto przy tej okazji przyjrzeć się teorii i praktyce stosowania tego starożytnego, jak na nasze standardy legislacyjne, dokumentu.

Pierwszym tematem, który chciałbym przynajmnieć rozpocząć, jest problem tekstualizmu (textualism) i oryginalizmu (originalism) jako stanowisk w sporze o interpretację (wykładnię) Konstytucji. Motywacji do tego dostarcza mi obserwacja - toczącej się właśnie w akademickiej blogosferze - dyskusji na ten temat pomiędzy prof. Stephenem Griffinem (Tulane University School of Law) a prof. Lawrencem Solumem (University of Illinois College of Law).

Oryginalizm semantyczny (Semantic Originalism)

L. Solum swoją podstawową charakterystykę oryginalizmu opiera na wyjaśnieniu trzech pojęć (znaczenie, interpretacja, konstrukcja) i podaniu czterech postulowanych przez niego zasad oryginalizmu semantycznego (Semantic Originalism). Pojęcie znaczenie (meaning) Solum traktuje jako “treść semantyczną” lub “znaczenie językowe” (posługując się terminologią semiotyki powiedzielibyśmy, że chodzi o znaczenie w sensie najwęższym).

Interpretacja (constitutional interpretation) polega na odkryciu tak rozumianego znaczenia. Konstrukcja (constitutional construction) to przełożenie treści semantycznej na reguły (normy) prawa konstytucyjnego.

Proces konstrukcji normy może być niemal niezauważalny (e.c. kiedy Konstytucja stanowi, że każdy stan ma dwóch senatorów sytuacja wydaje się być prosta: znaczenie to “dwóch senatorów” i norma prawna także “dwóch senatorów”), ale może też sprawiać poważne trudności, które rozwiązywane są na etapie interpretacji. To właśnie przy interpretacji bada się inne funkcje semiotyczne (w szczególności pragmatyczne), jak i szczególny kontekst wypowiedzi. Czasami jednak mamy do czynienia z nieostrą denotacją (mówiąc ogólnie, istnieją przedmioty, co do których nie jesteśmy pewni, czy znajdują się, czy też nie znajdują się w denotacji) - wtedy rozstrzygnięć dokonujemy na etapie konstrukcji.

Przedstawię teraz za Solumem cztery podstawowe tezy jego oryginalizmu semantycznego:

Teza o stałości (fixation thesis) - znaczenie jest ustalone w momencie wypowiedzi, zmiany zwyczajów językowych nie mogą go modyfikować. Solum podaje jako przykład wyrażenie domestic violence, które obecnie znaczy tyle co przemoc domowa (spouse abuse) - oryginalne znaczenie to jednak: bunt, rebelia, wojna domowa.

Teza o znaczeniu przepisu (clause meaning thesis) - treść semantyczna każdego przepisu Konstytucji jest określona przez znaczenie w języku potocznym, z kilkoma zastrzeżeniam. Po pierwsze, trzeba brać pod uwagę kontekst tworzenia i ratyfikacji dokumentu, o ile znany jest on interpretatorom Konstytucji. Po drugie, niektóre zapisy mogą być specyficzne dla języka prawnego Konstytucji i posiadać inne znaczenie niż w języku potocznym. Po trzecie, konstytucja może zawierać rzeczy, które nie są zawarte w niej explicite (koncepcja implikatur konstytucyjnych). Po czwarte, Konstytucja zawiera pewne wyrażenia, których znaczenie sama definiuje (definicja projektująca).

Teza wkładu (contribution thesis) - semantyczna treść Konstytucji wnosi pewien wkład do systemu prawa. Wg Soluma najbardziej przekonująca jest skromna wersja tej tezy - treść semantyczna Konstytucji wyznacza reguły prawa konstytucyjnego.

Teza wierności (fidelity thesis) - istnieją dobre powody do afirmowania postawy wierności Konstytucji.

Wszystkie teksty z tej serii:

Więcej na ten temat:

03.05.2008 | Komentarzy: 4 »
A jednak nie Balcerowicz…

2008 Milton Friedman Prize for Advancing Liberty otrzymał Yon Goicoechea, 23-letni wenezuelski student prawa, przywódca studenckiego ruchu opozycyjnego, który przyczynił się do uniemożliwienia Hugo Chavezowi uzyskania pełni dyktatorskich kompetencji. Muszę przyznać, że jestem pozytywnie zaskoczony decyzją Cato.

02.05.2008 | Dodaj komentarz »
Nagroda Friedmana dla Balcerowicza?

Simeon Djankov z Banku Światowego, napisał na blogu Doing Business, że kapituła The Friedman Prize przyznawanej przez libertariański (sort of) Cato Institute, rozważa cztery kandydatury: Vaclava Klausa, Leszka Balcerowicza, Rogera Douglasa i Ruth Richardson (ostatnia dwójka wiąże się z reformami w Nowej Zelandii).

O ile na temat Nowej Zelandii i tamtejszych reform trudno mi się wypowiadać (szczególnie, że wśród specjalistów opinie są spolaryzowane), to łatwo zauważyć, że kwestia polskich reform przez Amerykanów jest traktowana bardzo powierzchownie. Djankov stawia na Balcerowicza, ja osobiście chętniej widziałbym laureatem Klausa (aczkolwiek nie zdziwię się jeśli wygra były prezes NBP).

25.03.2008 | Komentarzy: 2 »
DC v. Heller - po przesłuchaniu

Wczoraj miało miejsce publiczne przesłuchanie w sprawie District of Columbia v. Heller, znanej szerzej jako DC Gun Ban Case. Wszystko wskazuje na to, że na dziewięciu sędziów, czterech opowie się wyraźnie za Hellerem (prezes John G. Roberts, Jr., Samuel A. Alito, Antonin Scalia i Clarence Thomas), prawdopodobnie dołączy do nich także Anthony M. Kennedy, a nie jest wykluczone poparcie umiarkowanego sędziego Stephena G. Breyera. Nie wydaje się prawdopodobne, żeby ten stan rzeczy uległ zmianie.

Opinia komentatorów jest dość zgodna, że sąd uzna osobiste prawo do posiadania broni, być może z pewnymi koncesjami (w formie testu, jaka broń może a jaka nie może być dopuszczona lub uznania kompetencji Kongresu do regulowania tej kwestii w ograniczonym zakresie).

Lyle Dennistion w swojej analizie zwraca uwagę na kilka ważnych kwestii, szeroko dyskutowanych wcześniej, a niemal całkowicie przemilczanych przez sędziów i strony. Pierwszą z nich jest zapasowy argument przedstawicieli Dystryktu Kolumbii, polegający na tym, że Druga Poprawka zwyczajnie nie ma zastosowania do Dystryktu jako miasta federalnego. Nie podniesiony został też problem, czy uznanie przez Sąd Najwyższy, że Druga Poprawka gwarantuje osobiste prawo do posiadania i noszenia broni, będzie rodziło konsekwencje dla regulacji stanowych i lokalnych (a nie tylko na poziomie federalnym - trzeba mieć na uwadze, że DC jest miastem federalnym).

Specyficzną cechą przesłuchania przed Sądem Najwyższym jest to, że nie ma ono większego znaczenia dla toku sprawy - jak zauważa Olin Kerr na blogu Volokh Conspiracy - adwokaci stron mogliby równie dobrze czytać książkę telefoniczną przez pół godziny, gdyż oczywiste jest, że sędziowie od wielu tygodni (jeśli nie miesięcy) rozważają wszystkie argumenty i doszli już do wniosków, których w ciągu godziny podważyć nie sposób.

Więcej informacji:

19.03.2008 | Dodaj komentarz »
Historia II poprawki i District of Columbia v. Heller cd.

Od czasu kiedy pisałem o sprawie District of Columbia v. Heller pojawiły się nowe amicus curiae briefs (wyjaśnienie tego terminu zawarte jest w poprzednim tekście), a także kilka ciekawych analiz. Poznanie argumentacji stron może być szczególnie przydatne z powodu zaplanowanego na przyszły wtorek (godzina 10:00 EST) przesłuchania. W tym krótkim tekście chciałbym się skupić na argumentach historycznych podnoszonych przez strony.

Bardzo duże znaczenie dla tej sprawy ma argumentacja historyczna, podnoszona szczególnie przez prawników stojących na stanowisku “oryginalistycznym” (originalism), czyli zwolenników statycznej wykładni Konstytucji (poszukiwania znaczenia nadanego przepisowi przez historycznego ustawodawcę - w przeciwieństwie do “tekstualistów”, zwolenników wykładni dynamicznej - według współczesnego znaczenia tekstu).

Autorem redakcji drugiej poprawki do Konstytucji jest James Madison. Dokonał on kompilacji kilku propozycji, które w tej materii się pojawiły. Jak pisze Lyle Denniston, jedna z nich zawierała słowa “ludzie mają prawo do posiadania i noszenia broni” wraz z frazą “dobrze zorganizowana milicja (…) wyszkolona w używaniu broni jest właściwą, naturalną i bezpieczną ochroną wolnego państwa”. Inna proponowała, by zapewnić każdemu, kto z przyczyn religijnych nie chce posługiwać się bronią, by mógł on zapłacić komuś innemu “by nosił broń w jego zastępstwie”.

Pierwotna redakcja Madisona miała treść:

Prawo ludzi do posiadania i noszenia broni nie może być naruszone; dobrze zorganizowana milicja jest niezbędna dla bezpieczeństwa wolnego państwa: ale żadna osoba, której religia nie zezwala na noszenie broni, nie może być zmuszana do osobistej służby wojskowej.

Ostatecznie, przyjęto poprawkę o treści:

Dobrze zorganizowana milicja jest niezbędna dla bezpieczeństwa wolnego państwa; prawo ludzi do posiadania i noszenia broni nie może być naruszone.

Przedstawiciele Dystryktu Kolumbii argumentują oczywiście, że intencją Madisona było zapewnienie odpowiedniej obrony państwa, a więc cel ściśle militarny. Założona w 1992 r. grupa profesorów prawa Academics for the Second Amendment dowodzi przeciwnie, że Madison chciał określenia praw podstawowych (fundamental rights), a nie potrzeb (needs) państwa. Denniston konkluduje, że obie strony, zgodnie z prawniczym zwyczajem, traktują historię na tyle wybiórczo, by konkluzje wspierały ich stanowisko w sporze.

Drugim historycznym argumentem obu stron jest powołanie się na tradycję (resp. jej brak) uznawania prawa do noszenia broni w systemie brytyjskim. Chodzi głównie o Chwalebną Rewolucję (The Glorious Revolution) i Bill of Rights z 1688 r., który w Artykule VII stanowi, że protestanci mają prawo do posiadania “broni w celu swojej obrony, odpowiedniej do ich stanu i w ramach ustanowionych przez prawo”.

Historycy konstytucjonalizmu, wspierający Dystrykt Kolumbii, odczytują ten przepis jako odpowiedź na potrzebę zabezpieczenia populacji protestanckiej i całej Anglii przed restoracją katolicyzmu, a także - że artykuł ten był jedynie częścią większego ruchu na rzecz supremacji parlamentu.

Z drugiej strony, w amicus brief złożonym przez Cato Institute, profesor historii prawa z George Mason Law School, Joyce Lee Malcolm dowodzi: “Ten artykuł ustanowił osobiste prawo (personal right. (…) Ani ten artykuł ani żadne z oskarżeń [wobec króla Jakuba II] nie łączyło posiadania broni ze służbą w milicji (…).” Malcolm konkluduje: “przez przyjęcie Drugiej Poprawki, Amerykanie odziedziczyli szeroko aplikowalne i solidne osobiste prawo (individual right).”

Trzecim argumentem historycznym jest odwołanie się do organów stosujących prawo, szczególnie - Sądu Najwyższego i Departamentu Sprawiedliwości. Wśród samych przedstawicieli tej drugiej instytucji panuje niezgoda, co do tradycji uznawania (resp. nie uznawania) individual right, o którym mowa.

Odnośnie Sądu Najwyższego, podnoszone jest jedno z najciekawszych moim zdaniem (przynajmniej z punktu widzenia teorii prawa) zagadnień, a mianowicie - pojęcie silence speaks lub eloquence in silence. Strona rządowa podnosi, że przez “dekady milczenia” Sąd Najwyższy zobligował się do zwrócenia większej uwagi na legislację Kongresu (która nb. ich zdaniem ogranicza znacznie prawo do posiadania broni). Z drugiej strony, większość senacka razem z większością kongresmenów i przewodniczącym Senatu (czyli wiceprezydentem USA) w swoim briefie (o którym już zreszta pisałem) wskazuje całkowicie przeciwną interpretację legislacji Kongresu (wydaje się jednak, że również uważając Sąd Najwyższy za związany w pewnym sensie tą tradycją).

Więcej informacji:

16.03.2008 | Komentarzy: 2 »
Libertarian International 2008 Spring Conference, Warsaw - 28-29 June

Jako Conference Executive pozwalam sobie zaprosić wszystkich zainteresowanych na Libertarian International 2008 Spring Conference, która odbędzie się w Warszawie w dniach 28-29 czerwca 2008. Więcej informacji znajduje się na stronie: http://warsaw2008.libertarian.co.uk/.

Dear Friends of Liberty,

Libertarian International is the largest network of freedom-loving individuals in Europe. A network, not an organisation. Our members fight for their ideas and valued causes in their respective countries and transnationally. Two high points of the year, however, are our spring and autumn conferences when we catch up with foreign friends, meet new ones, recharge our moral batteries and draw inspiration from speakers at the cutting edge of libertarian philosophy.

You are invited to the Libertarian International 2008 Spring Conference, to be held on 28-29 June in Warsaw. Expect a memorable event. We will be introducing the new generation of libertarian thinkers — young, exciting, never-heard-before students and scholars, exploring radical ideas, pushing the boundaries to the point of controversy, and who will change libertarian conversation forever.

Don’t miss it. Be the first to discover our leading lights of tomorrow.

Christian Michel
President, Libertarian International

Mikołaj Barczentewicz
Conference Executive

10.03.2008 | Komentarzy: 2 »
Harvard wyznacza nową drogę

Jak podaje dzisiejszy New York Times, we wtorek odbyło się głosowanie kadry naukowej Harvard University nad przyjęciem polityki publikowania wyników badań oraz artykułów naukowych w internecie, bez żadnych ograniczeń dostępu (za darmo, krótko mówiąc). Według relacji dyrektora biblioteki uniwersyteckiej, prof. Roberta Darntona, po ogłoszeniu wyników głosowania (przytłaczająca większość za wnioskiem) dał się słyszeć chór okrzyków wyrażających zadowolenie i podniecenie z tego wydarzenia, które może być kamieniem milowym na drodze do nowego modelu pracy naukowej. Strona internetowa, która ma stanowić platformę do publikacji już działa, a ostateczne prace powinny być zakończone do 1 kwietnia.

14.02.2008 | Jeden komentarz »
« Poprzednie
Następne »