“Zgoda rządzonych” to fikcja

Koncepcja “zgody rządzonych” (słynne “Consent of the Governed” z Deklaracji Niepodległości Stanów Zjednoczoych) pojawia się czasami jako rzekomy argument w dyskusji o legitymacji państwa. Pod wpływem lektury książki “Restoring the Lost Constitution” Randy’ego Barnetta (Georgetown University Law Cente) postanowiłem skompilować krótkie podsumowanie tego typu twierdzeń.

Ze “zgody rządzonych” jako podstawy legitymacji państwa ma wynikać moralny obowiązek przestrzegania prawa narzuconego przez jego funkcjonariuszy (wykonywania ich rozkazów). Zastanówmy się czy główne argumenty tego typu są skuteczne. Czytaj dalej >>

Od dzisiaj stany nie mogą zakazywać posiadania broni!

Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych w wydanym przed niespełna godziną wyroku w sprawie McDonald et al. v. City of Chicago, Illinois, et al. uznał, że prawo do posiadania i noszenia broni z Drugiej Poprawki, uznane w wyroku Heller (zob. Heller: 5-4 i Historia II poprawki…), jest inkorporowane na mocy Czternastej Poprawki, co oznacza, że to prawo podmiotowe ma zastosowanie w relacji między stanem a obywatelem, a nie tylko między rządem federalnym a obywatelem (taki był, z konieczności ograniczony, zakres wyroku Heller z 2008 r.). Czytaj dalej >>

John Gardner o tym, czy konstytucja może być spisana

W swoim artykule prowokacyjnie zatytułowanym “Can There Be a Written Constitution?” (“Czy może istnieć spisana konstytucja?”) prof. John Gardner z Oxfordu rozważa problem, czy konstytucja jakiegokolwiek państwa może być w całości zawarta w tekście, a w szczególności w jednym tekście noszącym nazwę “Konstytucja”. Czytaj dalej >>

Oryginalne znaczenie “no taxation without representation”

Podczas lektury świetnej książki “Freedom and the Law” włoskiego filozofa prawa Bruno Leoniego, zwróciłem uwagę na interesującą informację o oryginalnym znaczeniu zasady “no taxation without representation” (zob. Twitter, Facebook). Leoni, powołując się na Komentarz do Magna Carta autorstwa W. S. McKechnie, dowodzi że ta słynna zasada oryginalnie rozumiana była (na podstawie rozdziału 14 Magna Carta) jako “no taxation without the consent of the individual taxed”, czyli zakaz nakładania podatków bez zgody tego, na kogo podatek miał być nałożony. Czytaj dalej >>

Pierwsza wartościowa książka o libertarianizmie

Ukazała się właśnie długo oczekiwana książka pokonferencyjna “Libertarianizm. Teoria. Praktyka. Interpretacje”, która jednocześnie jest pierwszą polską naukową pracą w formie książkowej w całości poświęconą libertarianizmowi (proszę traktować to zdanie jako prowokację, ale gotów jestem go bronić). Książka, redagowana przez W. Gogłozę i W. Bulirę z WPiA UMCS, składa się z artykułów zgłoszonych na konferencję, o której pisałem dwa lata temu. Oczywiście, zachęcam do lektury.

Krótka historia oryginalizmu

Poniższy tekst stanowi fragment mojego wykładu pt. “Martwa ręka czy Żyjąca Konstytucja? Oryginalizm jako konserwatywna filozofia wykładni Konstytucji USA”, który wygłosiłem 28 kwietnia 2010 na KUL. Więcej na temat wykładni Konstytucji USA przeczytać można w moich tekstach z kategorii “Wykładnia konstytucji”.

Raoul Berger (1901-2000), z pochodzenia ukrainiec, profesor Harvard University, opublikował w 1975 r. książkę Government by Judiciary, w której krytykował rozszerzającą wykładnię Czternastej Poprawki dokonywaną przez Sąd Najwyższy w epoce Warrena [Warren Court; datuje się ją na lata 1953-1969, nazwa pochodzi od nazwiska przewodniczącego Sądu, sędziego Eearla Warrena]. Jego krytyka skierowana była przeciwko “libertarianom” (civil libertarians) popierającym aktywizm sędziowski. Berger postulował powrót do poszukiwania oryginalnych intencji twórców konstytucji, gdyż – jego zdaniem – jedynie one mogą zapewnić ochronę wolności i praw obywateli przed sędziowską i legislacyjną arbitralnością. Jego praca uznawana jest za pierwsze sformułowanie zasady oryginalizmu. Opierając się na argumentacji historycznej Berger dowodził między innymi, że autorzy Czternastej Poprawki wcale nie chcieli, by zabraniała ona segregacji w szkołach. O ile jego historyczne wnioski były później często poddawane krytyce, o tyle sama zasada spotkała się z pozytywnym przyjęciem. Czytaj dalej >>

“Etyka wolności” Rothbarda po polsku

Pozwalam sobie niniejszym na reklamę pierwszego polskiego wydania Ethics of Liberty Murraya N. Rothbarda (Etyka Wolności, wyd. Fijor, Warszawa 2010) w przekładzie Jakuba Wozińskiego i Jana Fijora. Tytułem polskiego wprowadzenia w książce opublikowany został artykuł mojego autorstwa pt. “Etyka wolności Murraya N. Rothbarda”, który jest częścią mojego większego projektu poświęconego głównie libertariańskiej filozofii prawa. Zachęcam do nabycia tej pozycji, gdy tylko pojawi się w dystrybucji (niebawem).

Rothbard’s Theory of Law Revisited

Maciej Miąsik opublikował w serwisie Vimeo część wykładów z Libertarian International 2008 Spring Conference, w tym także mój wykład pt. Rothbard’s Theory of Law Revisited.

Zachęcam do zapoznania się także z nagraniami pozostałych wykładów.

Libertarianizm: teoria, praktyka, interpretacje

W dniach 7 – 8 czerwca w Kazimierzu Dolnym odbędzie się konferencja naukowa pt. “Libertarianizm: teoria, praktyka, interpretacje”, organizowana przez Zakład Filozofii Polityki i Komunikacji Społecznej Wydziału Politologii UMCS oraz Katedrę Teorii Organizacji i Kierownictwa Wydziału Prawa i Administracji UMCS. (Źródło)

W trakcie konferencji przedstawiłem referat pt. “Libertariańska teoria prawa Murraya N. Rothbarda”, w którym dokonałem krytycznej rekonstrukcji i oceny tej koncepcji. Planowana jest publikacja pokonferencyjna z pełnymi tekstami artykułów przygotowanych na konferencję, która stanowić będzie niewątpliwie bardzo wartościowe wydawnictwo.

Program konferencji (PDF).

Prawo naturalne contra prawo pozytywne

Tytuł oryginału: Natural Law versus Positive Law

Tłumaczenie: Mikołaj Barczentewicz

Tekst ten stanowi tłumaczenie trzeciego rozdziału „The Ethics of Liberty” Murraya N. Rothbarda (New York: New York University Press, 1998).

Z tego, że prawo naturalne jest odkrywane drogą rozumową z “podstawowych inklinacji ludzkiej natury … absolutnych, niezmiennych i cechujących się uniwersalną prawdziwością w każdym miejscu i czasie”, wynika, że prawo naturalne dostarcza nam obiektywnego zestawu norm etycznych, dzięki którym możemy oceniać ludzkie działania w dowolnym miejscu i czasie [1]. Prawo naturalne jest w istocie całkowicie „radykalną” etyką, gdyż stawia istniejący status quo, który w dużym stopniu łamie prawo naturalne, w obiektywnym świetle rozumu. W dziedzinie polityki i działalności państwa, prawo naturalne daje człowiekowi zestaw norm, które są radykalnie krytyczne wobec istniejącego prawa pozytywnego (positive law) narzuconego przez państwo. W tym miejscu potrzebujemy jedynie by zauważyć, że istnienie prawa naturalnego, możliwego do odkrycia za pomocą rozumu, stanowi potencjalnie ogromne zagrożenie dla status quo i zarzut wobec ślepego zwyczaju tradycji lub arbitralnej woli aparatu państwowego.

Czytaj dalej >>