Od dzisiaj stany nie mogą zakazywać posiadania broni!

Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych w wydanym przed niespełna godziną wyroku w sprawie McDonald et al. v. City of Chicago, Illinois, et al. uznał, że prawo do posiadania i noszenia broni z Drugiej Poprawki, uznane w wyroku Heller (zob. Heller: 5-4 i Historia II poprawki…), jest inkorporowane na mocy Czternastej Poprawki, co oznacza, że to prawo podmiotowe ma zastosowanie w relacji między stanem a obywatelem, a nie tylko między rządem federalnym a obywatelem (taki był, z konieczności ograniczony, zakres wyroku Heller z 2008 r.). Czytaj dalej >>

John Gardner o tym, czy konstytucja może być spisana

W swoim artykule prowokacyjnie zatytułowanym “Can There Be a Written Constitution?” (“Czy może istnieć spisana konstytucja?”) prof. John Gardner z Oxfordu rozważa problem, czy konstytucja jakiegokolwiek państwa może być w całości zawarta w tekście, a w szczególności w jednym tekście noszącym nazwę “Konstytucja”. Czytaj dalej >>

Oryginalne znaczenie “no taxation without representation”

Podczas lektury świetnej książki “Freedom and the Law” włoskiego filozofa prawa Bruno Leoniego, zwróciłem uwagę na interesującą informację o oryginalnym znaczeniu zasady “no taxation without representation” (zob. Twitter, Facebook). Leoni, powołując się na Komentarz do Magna Carta autorstwa W. S. McKechnie, dowodzi że ta słynna zasada oryginalnie rozumiana była (na podstawie rozdziału 14 Magna Carta) jako “no taxation without the consent of the individual taxed”, czyli zakaz nakładania podatków bez zgody tego, na kogo podatek miał być nałożony. Czytaj dalej >>

Krótka historia oryginalizmu

Poniższy tekst stanowi fragment mojego wykładu pt. “Martwa ręka czy Żyjąca Konstytucja? Oryginalizm jako konserwatywna filozofia wykładni Konstytucji USA”, który wygłosiłem 28 kwietnia 2010 na KUL. Więcej na temat wykładni Konstytucji USA przeczytać można w moich tekstach z kategorii “Wykładnia konstytucji”.

Raoul Berger (1901-2000), z pochodzenia ukrainiec, profesor Harvard University, opublikował w 1975 r. książkę Government by Judiciary, w której krytykował rozszerzającą wykładnię Czternastej Poprawki dokonywaną przez Sąd Najwyższy w epoce Warrena [Warren Court; datuje się ją na lata 1953-1969, nazwa pochodzi od nazwiska przewodniczącego Sądu, sędziego Eearla Warrena]. Jego krytyka skierowana była przeciwko “libertarianom” (civil libertarians) popierającym aktywizm sędziowski. Berger postulował powrót do poszukiwania oryginalnych intencji twórców konstytucji, gdyż – jego zdaniem – jedynie one mogą zapewnić ochronę wolności i praw obywateli przed sędziowską i legislacyjną arbitralnością. Jego praca uznawana jest za pierwsze sformułowanie zasady oryginalizmu. Opierając się na argumentacji historycznej Berger dowodził między innymi, że autorzy Czternastej Poprawki wcale nie chcieli, by zabraniała ona segregacji w szkołach. O ile jego historyczne wnioski były później często poddawane krytyce, o tyle sama zasada spotkała się z pozytywnym przyjęciem. Czytaj dalej >>

O wykładni Konstytucji USA w Lublinie

Mam przyjemność zaprosić na mój wykład pt. “Martwa ręka czy Żyjąca Konstytucja? Oryginalizm jako konserwatywna filozofia wykładni Konstytucji USA”, który wygłoszę we środę 28 kwietnia 2010 na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim (Collegium Norwidianum, sala CN-107) w ramach konferencji “Konserwatyzm: Made in USA” (szczegółowy plan konferencji).

Tekstualizm i oryginalizm, cz. IV

W części II zapowiedziałem, że w następnym tekście zajmę się tekstualizmem, obietnicy tej nie dotrzymałem, gdyż uznałem, że w ramach tych teoretycznych rozważań warto podawać przykłady ich praktycznych zastosowań, co z pewnością pomaga nam lepiej zrozumieć teorię. Teraz jednak wracam już do głównego toku wywodu.

Tekstualizm

Najkrócej rzecz ujmując tekstualizm głosi, że znaczeniem Konstytucji jest zwykłym znaczeniem tekstu (jego treść semantyczna, plain meaning of the text). Lawrence Solum określa to znaczenie jako (używając terminologii K. Ajdukiewicza) sposób rozumienia tekstu przez kompetentnego użytkownika tego języka naturalnego, w którym tekst został napisany, należącego do przewidzianego przez nadawcę audytorium i rozumiejącego, że tekst ten jest tekstem prawnym określonego rodzaju.

Według Soluma, jeśli traktujemy tekstualizm jako normatywną teorię wykładni, musimy zadać sobie pytanie dlaczego interpretatorzy powinny stosować właśnie tę metodę. Najczęstsza odpowiedź na to pytanie polega na stwierdzeniu, że zwykłe znaczenie tekstu najelpiej służy przewidywalności, pewności i stabilności prawa. Większość adresatów każdej ustawy nie ma specjalistycznego przygotowania, a prawo powinno być dla nich dostępne poznawczo.

Tekstualizm wydaje się być najbliższy najpowszechniej stosowanej przez polskich prawników praktyce interpretacyjnej, określanej jako teoria klaryfikacyjna (clara non sunt interpretanda), kojarzonej przede wszystkim z nazwiskiem profesora Jerzego Wróblewskiego. Istotą tekstualizmu jest wykładnia tekstu na podstawie samej kompetencji językowej. Czytaj dalej >>

Lawrence Solum na UW

Pozwalam sobie przekazać zaproszenie na wykład prof. Soluma, którego koncepcji oryginalizmu semantycznego poświęciłem kilka tekstów na tym blogu (vide: Oryginalizm i tekstualizm, “marta ręka” czy “żyjący dokument”?, Oryginalne znaczenie judicial review, czyli oryginalizm w praktyce).

Kierownik Katedry Filozofii Prawa i Nauki o Państwie Prof. UW dr hab. Tomasz Stawecki ma zaszczyt zaprosić na wykład, który wygłosi Prof. Lawrence B. Solum (College of Law, University of Illinois) na temat: Interpretacja a twórcza konstrukcja w wykładni konstytucji i ustaw.

Wykład odbędzie się 21 października 2008 r. (wtorek), o godz. 18:30 w sali 213 dawnej Biblioteki Uniwersytetu Warszawskiego (ul. Krakowskie Przedmieście 26/28).

Rothbard’s Theory of Law Revisited

Maciej Miąsik opublikował w serwisie Vimeo część wykładów z Libertarian International 2008 Spring Conference, w tym także mój wykład pt. Rothbard’s Theory of Law Revisited.

Zachęcam do zapoznania się także z nagraniami pozostałych wykładów.

Heller: 5-4

Od kilku dni budowane było napięcie w związku z oczekiwanym wyrokiem w sprawie District of Columbia v. Heller (pisałem już o tej sprawie trzykrotnie: District…, Historia…, DC v. Heller…). Ogłoszenie wyroku opóźniało się gdyż sędzia Scalia nie zakończył pisania swojej opinii, do ostatnich chwil nie było wiadomo, czy ta opinia będzie opinią większości czy zdaniem odrębnym (zdarza się, że sędzia może być przekonany, że pisze dissent, a ostatecznie to do niego przyłącza się większość).

Dzisiaj o 10:00 EDST Sąd Najwyższy ogłosił wynik głosowania, który okazał się zwycięstwem zwolenników Drugiej Poprawki. Wystarczy powiedzieć, że sędzia Antonin Scalia jest autorem opinii większości (przyłączyli się do niego: Prezes Sądu Roberts i sędziowie Thomas, Alito i Kennedy).

Najważniejsze zdanie majority opinion autorstwa Scalii moim zdaniem to ogólne potwierdzenie kwestionowanego przez rząd federalny indywidualnego prawa do posiadania broni:

Druga Poprawka chroni indywidualne prawo do posiadania broni bez związku ze służbą w milicji oraz do używania tej broni do tradycyjne legalnych celów, takich jak samoobrona we własnym domu.
Źródło: District of Columbia et al. v. Heller

Oryginalizm i tekstualizm, “marta ręka” czy “żyjący dokument”?

Poniższy tekst powstał na bazie opublikowanych wcześniej na tej stronie notatek na temat amerykańskich teorii wykładni konstytucyjnej. Dokonałem w nim korekty i rozszerzenia wcześniejszych uwag, zachęcam więc do lektury (dokument w PDF – 140 KB). Szkic nie jest już aktualny – nowsze teksty na ten temat w kategorii “Wykładnia konstytucji”

21 czerwca br. minie 220 rocznica ratyfikacji Konstytucji Stanów Zjednoczonych.Warto przy tej okazji przyjrzeć się teorii i praktyce stosowania tego starożytnego, jak na nasze standardy legislacyjne, dokumentu. Dla przedstawienia problematyki wykładni konstytucyjnej i toczącej się obecnie debaty na tym polu, korzystać będziemy przede wszystkim z prac amerykańskich konstytucjonalistów “średniego” pokolenia. Należą do nich Jack Balkin (Yale Law School), Randy Barnett (Georgetown University Law Centre), Stephen Griffin (Tulane University Law School), Lawrence Solum (University of Illinois College of Law) oraz KeithWhittington (Princeton University). Odwoływać będziemy się także do “ojców oryginalizmu” w osobach Raoula Bergera (1901-2000, Harvard University), Antonina Scalii (ur. 1936, sędzia Sądu Najwyższego) i Ronalda Dworkina (ur. 1931, obecnie University College London i New Yourk University School of Law).

Pobierz dokument w PDF (140 KB).